ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΠΕΚΑΤΩΡΟΣ
Terra rossa για ένα ποιητή*
(*) Δοκίμιο του Πάνου Καπώνη, που δημοσιεύτηκε στο πρώτο τεύχος
του ποιητικού περιοδικού Poetix,Άνοιξη 2009.
Terra Rossa. Κόκκινη γη. Εκεί όπου, από τις 29 Ιουνίου 2006 αναπαύεται ο ποιητής Στέφανος Μπεκατώρος, έπειτα από 60 χρόνια, σε μια γη αδιάκοπα πλέον καλοκαιρινή «… σε θερινές / Διακοπές αδιάκοπες χωρίς επιστροφή…» όπως γράφει στην τελευταία του συλλογή«Κομμάτια για τρία δάκτυλα». Θεωρώντας τον στίχο αυτό ως επιτύμβιο στήλη ενός κύκλου χαμένων ποιητών, μιας σειράς δηλαδή ανθρώπων της ποίησης των τελευταίων δεκαετιών, που χάθηκαν στους δρόμους της αγοράς, είτε γιατί δεν μπόρεσαν ποτέ να βγουν από ένα συμβολικό περίγραμμα«αίματος», που οι ίδιοι συνέδεσαν με ορισμένα χαρακτηριστικά της ποιήσεως τους, είτε γιατί η δική τους αλήθεια δεν συναντήθηκε ποτέ με την άποψη των πολλών, τη δική μας, ως κοινωνία, άποψη. Αν τα παραπάνω απευθυνόταν μόνο στους εντός των τειχών μυημένους, δεν θα χρειαζόταν – ίσως – αυτό το κείμενο. Όμως ο χημικός, που στη ζωή του εισέδυσε στην αλχημεία της ποιητικής,ο δοκιμιογράφος, μεταφραστής λογοτεχνικών κειμένων και κριτικόςΣτέφανος Μπεκατώρος, ανήκει πλέον σε όλον τον κόσμο, ο οποίος χρειάζεται το έργο που άφησε πίσω του. Ένα ποικίλο πλούσιο έργο από ποίηση και επί μια τριακονταετία 1974-2006), από λογοτεχνικές μελέτες, κριτικά δοκίμια για πρόσωπα της λογοτεχνίας, κριτικές, παρεμβάσεις και προτάσεις για τις βιβλιοθήκες στην Ελλάδα, κριτικά σχόλια και παρεμβατικά κείμενα για ζητήματα λογοτεχνικά, κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά, – χωρίς να αναφέρουμε τις άρτιες μεταφράσεις του – έργο που σιγά σιγά χτιζόταν από το 1968 (έτος έκδοσης της πρώτης του συλλογής «Terra Rossa») μέχρι τις τελευταίες σχεδόν ημέρες της ζωής του, μέσα στο ημίφως των βιβλιοθηκών όπου πέρασε βιοποριστικά τη ζωή του. Η ποίηση του Μπεκατώρου μέχρι και την προτελευταία του συλλογή «Δυστυχία στα δάκτυλα» τον Δεκέμβριο του 2002, συμπυκνώνεται στους πρώτους στίχους του απ’ το ποίημα “Η περιγραφή της Ιδιωτικής Κάμαρης” : «Αφήστε με να σας πω τι είναι ποίηση/
Αφήστε με να απαντήσω τι είναι ποίηση Είναι ένα καντήλι που καίει αίμα/ Το αίμα μου» Αυτό το «αίμα» λοιπόν που καίει διαχέεται συνεχώς μέσα στις ποιητικές του δημιουργίες και τον οδηγεί στην αγωνία του να δαμάσει τους προσωπικούς του δαίμονες, που για τον ποιητή, εκφραζόταν άλλοτε με εκλογίκευση και άλλες φορές με διαίσθηση, έχοντας όμως συνεχώς μια βασανιστική αίσθηση ότι, από την μια μεριά ζούσε σε έναν κόσμο στον οποίο τα δικά του καταφύγια, του κλείνουν ένα ένα τις πόρτες τους, κι από την άλλη, ότι ζούσε σε μια εποχή η οποία αντέστρεψε την Ηθική Επιταγή του φιλόσοφου Λαίγκστρουπ [Logstrup], για τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης ζωής, ότι δηλαδή «συναντάμε αλλήλους με αμοιβαία καχυποψία», που αναλώνει – εκτός των άλλων – και την πνευματικότητα των ανθρώπων μπροστά σε ένα παιχνίδι επιβίωσης, στο οποίο η εμπιστοσύνη, η εντιμότητα, η συμπόνια και το έλεος (αυτά δηλ. που ο Λαίγκστρουπ θεωρούσε κορυφαίες ιδιότητες της κυρίαρχης έκφρασης της ζωής), εμφανίζονταν πλέον ως αυτοκτονικές συμπεριφορές. Παρ' όλο που εκδόθηκαν έξη ποιητικές του συλλογές και μια συγκεντρωτική σε δύο διαχρονικές εκδόσεις, ο Μπεκατώρος θεωρούσε τον εαυτό του ξένο και αποκομμένο από τα πνευματικά δρώμενα, γεγονός που ως ένα σημείο δεν ήταν ψευδαίσθηση, αφού η υπερευαισθησία του και η γενναία του τάση να αισθάνεται ότι δεν ζει σε ένα κόσμο αθωότητας, όπως θα ήθελε, τον οδηγούσαν στην ερμητική του απομόνωση. Όμως αυτή η ερμητικότητα, ένα από τα σημαίνοντα στοιχεία που διαμόρφωσαν την ταυτότητα της ποιητικής στη δεκαετία του 1970, υπήρξε πηγή της δημιουργίας του Μπεκατώρου, συν το γεγονός ότι, ο ποιητικός μοντερνισμός στην Ελλάδα είχε ως πρότυπο – κι αυτό εν μέρει είναι αληθές – τις συνειδητές ποιητικές φωνές, εκτός και εντός της χώρας μας, που δεν στάθηκαν απαθείς μπροστά στην αποδόμηση της κοινωνίας, αντιτάσσοντας τον λόγο – γεγονός και προβάλλοντας την απομυθοποίηση του εγκατεστημένου. Έναν λόγο ευαίσθητο και καταγγελτικό, με τις πολιτικές προεκτάσεις του, την “προφητεία” της επερχόμενης καταναλωτικής κοινωνίας και την διόγκωση της κυριαρχίας της αγοράς. Υπήρξε, πιο έντονα απ' τους υπόλοιπους σύγχρονους ποιητές, ο πιο καυστικός απέναντι στα κακώς κείμενα και αποζητούσε την δικαιοσύνη και την αθωότητα σε μια κοινωνία που του γύρισε τις πλάτες. Πέρα όμως από την αφετηρία του ποιητικού λόγου του Μπεκατώρου και τις σημαντικές του λογοτεχνικές κινήσεις, η ποίηση του κάνει έναν συνεπή κύκλο δημιουργίας και ζωής, σύμφυτο με την ίδια τη ζωή του ποιητή. Έτσι λοιπόν με την απομόνωση στον δικό του “περιορισμένο χώρο”, μένει ζωντανός προσπαθώντας να θανατώσει τον θάνατο. Ζωντανός Μαζεύει το κορμί του, γίνεται κρέας σκληρό. Κατεβαίνει στο υπόγειο κλείνει την καταπαχτή σωπαίνει. Δε θέλει ν' ακούσει τις φωνές. Μέσα στην υποψία λιώνει αυτός μέσα στη στέρηση. Έξω περνούν τα τεντωμένα πανιά, δυνατές κραυγές χτυπιούνται στα μεγάφωνα, τρίζουν τα βήματα στους δρόμους. Αυτός εκεί στην κάμαρη χτυπιέται με τα έπιπλα - ζωντανός μονάχα για τον εαυτό του.
Κάντε κλικ πάνω αριστερά στις «Δημοσιεύσεις» – «Δοκίμια»
Πρωτοδιάβασα το κείμενο αυτό στο poetix χτες βράδυ.Ακόμη θυμάμαι τους στίχους που επιλέξατε .Να είστε καλά.