ΠΝΕΥΜΑ ΟΙΝΟΥ
Ελένη Πριοβόλου, Το κρασί του έρωτα, Εκδόσεις Καστανιώτη,
Β’ έκδοση Αθήνα 2005, σελ. 560
Όταν η Ελένη Πριοβόλου με “κέρασε” από “το κρασί της προσωπικής της αλχημείας”, αλχημεία που άρχισε με την ανάγνωση του εν λόγω βιβλίου, δεν περίμενα ότι θα βρεθώ – κυριολεκτικά – μέσα σε μια οινική λογοτεχνική συνωμοσία, ξενυχτώντας στη συνέχεια για να το διαβάσω, συν-επαρμένος από το πνεύμα του οίνου που διαχέεται παντού, μέσα στο τελευταίο και κατά σειρά δεύτερο μυθιστόρημα της.
Είναι τουλάχιστον περίεργο και πρωτότυπο μια τέτοια θεματολογία, ενός μυθιστορήματος στο οποίο ο βασικός ήρωας δεν έχει υλική υπόσταση – με την τρέχουσα έννοια του όρου – ή καλλίτερα ορατή υλική υπόσταση, αλλά είναι ένα πνεύμα. Το πνεύμα του οίνου, γύρω από το οποίο κινούνται πρόσωπα, καταστάσεις, συναισθήματα, υποσυνείδητες καταγραφές, παρελθόντες και μέλλοντες χρόνοι και πάνω από όλα, ο έρωτας!
Δεν συνηθίζω να σχολιάζω εύκολα λογοτεχνικά έργα, σεβόμενος πολλές φορές τον συγγραφέα, αλλά στη περίπτωση της Ε. Πριοβόλου, ο σχολιασμός επιβάλλεται από το ίδιο το έργο, που μέσα από επαναλαμβανόμενες ιερές “διονυσιακές” τελετουργίες και εσώτερες διεργασίες που αντιπαρατίθενται σε ρηχές και ηδονιστικές καταστάσεις, προβάλει μια φιλοσοφία και πνευματική στάση ζωής του αντι-ήρωα του βιβλίου.
Ο μύθος του κρασιού του έρωτα, θέλει σε κάποιο χρόνο και τόπο μη ορισμένο, μια πλούσια οικογένεια που κυριαρχεί οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά σε μια περιοχή, κυριαρχία που βασίζεται κυρίως στον πλούτο από τη παραγωγή ρετσίνας, να ιστορείται με τα εσωτερικά και εξωτερικά δρώμενα των μελών της, τα οποία χρησιμοποιεί η Αιτωλή συγγραφέας, περισσότερο ως φόντο για την ανάδειξη του “γλυκοπότι” αμπελουργού, αλλά και σαν αντίθεση της ηδονής των συμποσίων και των κρασοκατανύξεων απένατι στον άπειρο έρωτα, στο άρωμα και τη μέθη του “νέου οίνου” που έμοιαζε με “νέκταρ των Θεών”.
Στις 560 σελίδες του βιβλίου, και σε άπταιστα ελληνικά που λες και αναδύονται μέσα από τον πλούτο της γλώσσας μας όπως τα αρώματα μέσα από την οινική δημιουργία που περιγράφεται στο βιβλίο (χρόνια είχα να διαβάσω τόσο σπάνιες για τις μέρες μας λέξεις) αναδεικνύονται με πολλές λεπτομέρειες, είναι αλήθεια, οι μέρες και νύχτες του άρχοντα Αφεντάκη, με την φαινομενικά υποτακτική και καλή καγαθή σύζυγο του, τους δυο του διαφορετικούς γιους, τη ρομαντική και άβουλη μοναχοκόρη και τις ψυχοκόρες και τους υποτακτικούς του. Αυτός ο αδηφάγος της ηδονής, που ζούσε μέσα σε ένα ηδονιστικό περιβάλλον με τις ψυχοκόρες να αποτελούν ένα ιδιότυπο “χαρέμι”, που διαφέντευε ως απόλυτος άρχων την πολιτική και οικονομική ζωή της περιοχής του, ανατρέπεται από το βάθρο του μέσα από μια οινική συμφωνία του μεγάλου του γιου Ανδρέα, που ενσωμάτωνε μια ιερότητα και μια σοφία, την άνοιξη και το φθινόπωρο, τα αρώματα των λουλουδιών και των βοτάνων, την αρχαία βακχική παράδοση των Ελλήνων αναμεμειγμένη με τους ύμνους των βυζαντινών χρόνων.
Ο “ιερός οίνος” του Ανδρέα, που δημιουργήθηκε “εις το όνομα του Πατρός, της μάνας γης, του σύμπαντος κόσμου και της μεγάλης γενίκευσης, της ζωής”, μεθυστικά σε περιφέρει μέσα από το μυθιστόρημα αυτό σε ένα κόσμο ηδονής και ζάλης, θείων μυστηρίων και ερώτων, αύρας του Σύμπαντος και μοναστικής αυστηρότητας, ψυχολυτικών καταστάσεων και τελικά σε οδηγεί σ’ ένα ταξίδι αντιθέσεων και συνθέσεων ζωής, σ’ ένα ταξίδι σεπτού έρωτα που απελευθερώνεται μέσα απ’ τις οινικές ζυμώσεις της συγγραφέως.
“Το κρασί του έρωτα” εν τέλει, είναι ένα μυθιστόρημα αλλιώτικο, μεθυστικό και “εύοσμο”. Αξίζει να κοινωνήσει κανείς μαζί του.
Πάνος Καπώνης
